Nasze społeczeństwo starzeje się, a to rodzi nowe wyzwania nie tylko dla ochrony zdrowia, ale też choćby transportu.

Badania prowadzone w Polsce i w Europie pokazują jednoznacznie, że mobilność seniorów ma bezpośredni wpływ na ich zdrowie fizyczne i psychiczne, poziom aktywności społecznej oraz poczucie niezależności. Jednocześnie wiele osób starszych nadal doświadcza barier – infrastrukturalnych, informacyjnych i cyfrowych – które ograniczają korzystanie z transportu publicznego i sprzyjają wykluczeniu komunikacyjnemu.

„Aktywność społeczna osób o ograniczonej mobilności zależy od tego, czy mają one możliwość samodzielnego przemieszczania się, a zapewnienie dostępności daje im na to realną szansę.”^{Przypis 1}

Problem: dostępność transportu a wykluczenie seniorów

Wbrew obiegowym opiniom dostępność transportu nie dotyczy wyłącznie osób z niepełnosprawnościami. To rozwiązania kluczowe także dla seniorów, którzy – ze względu na wiek – częściej mierzą się z pogarszającą się sprawnością ruchową, wzrokiem czy słuchem.

Jak pokazują analizy Transportowego Obserwatorium Badawczego, bariery takie jak: wysokie stopnie w pojazdach, brak wind, nieczytelna informacja pasażerska czy wyłącznie cyfrowe systemy obsługi skutecznie ograniczają samodzielność osób starszych i prowadzą do rezygnacji z transportu publicznego na rzecz samochodu lub pozostawania w domu.

„Dostępność infrastruktury transportowej nie jest celem samym w sobie. Nowa czy zmodernizowana infrastruktura ma sens tylko wtedy, gdy faktycznie umożliwia realizację codziennych potrzeb transportowych użytkowników.”^{Przypis 2}

Główne przyczyny to:

• brak wystarczającej liczby niskopodłogowego taboru lub utrudniony dostęp do pojazdów
• wciąż niedostosowane przystanki i stacje (brak wind, długie dojścia)
• nieczytelna informacja pasażerska
• systemy obsługi oparte wyłącznie na rozwiązaniach cyfrowych.

Stąd też skuteczne rozwiązania wymagają myślenia o podróży jako o ciągu zdarzeń — od wyjścia z domu, przez dojście do przystanku, wsiadanie, podróż, aż po bezpieczne dotarcie do celu. To podejście stało się fundamentem rekomendacji dla projektów współfinansowanych z Funduszy Europejskich.

Działania: Dostępność 2030+ i projektowanie uniwersalne

W odpowiedzi na zidentyfikowane potrzeby CUPT wspiera działania realizowane w ramach Dostępność 2030+, koncentrując się na:

• zakupie i modernizacji niskopodłogowego taboru
• likwidacji barier architektonicznych na stacjach i przystankach
• wdrażaniu spójnych, czytelnych systemów informacji pasażerskiej
• szkoleniach personelu obsługującego pasażerów
• promowaniu zasad projektowania uniwersalnego.

„Dostępność to proces ciągły, wymagający współpracy administracji, beneficjentów, ekspertów i użytkowników. Jej efektem jest większa mobilność, a w konsekwencji większa niezależność i lepsza jakość życia.”^{Przypis 3}

Efekty: inwestycje z Funduszy Europejskich

Realizowane projekty transportowe współfinansowane z Funduszy Europejskich – m.in. w zakresie kolei, transportu miejskiego i infrastruktury multimodalnej – pokazują, że dostępność przynosi mierzalne efekty społeczne, także w kontekście starzenia się społeczeństwa:

• zwiększenie liczby samodzielnych podróży osób starszych
• poprawę komfortu i bezpieczeństwa użytkowników
• ograniczenie wykluczenia komunikacyjnego
• wsparcie aktywnego starzenia się w miejscu zamieszkania.

To inwestycje, które służą dzisiejszym seniorom, ale również odpowiadają na potrzeby przyszłych pokoleń.